Niezwykła toksyna - jad kiełbasiany

JAD KIEŁBASIANY, CZYLI... – Popularna toksyna botulinowa stosowana jest w medycynie od lat. Większości z nas związek ten kojarzy się głównie z botoksem, ale ta niezwykle silna toksyna może powodować zatrucie pokarmowe, tzw. botulizm, a bakterie ją wytwarzające to potencjalna broń biologiczna.

W roku 1944 Edward Schantz jako pierwszy pozyskał czystą toksynę botulinową w formie krystalicznej. Dotychczas opisano siedem typów tej toksyny – A, B, C1, D, E, F, G, z czego pięć typów oddziałuje na organizm człowieka, jednak zastosowanie do celów klinicznych znalazł jedynie typ A.

Wszystkie te toksyny są białkami złożonymi z dwóch łańcuchów, ciężkiego i lekkiego, połączonych mostkiem disiarczkowym. Toksyna botulinowa uważana jest za jedną z najsilniejszych toksyn bakteryjnych (stąd jej powiązania z bioterroryzmem). Jednak nie panikujmy, dawki terapeutyczne, w tym te stosowane w dermatologii, są znacznie niższe od dawki toksycznej (20–200 vs. 2500 jednostek). W dużym uproszczeniu mechanizm działania toksyny polega na blokowaniu uwalniania neuroprzekaźnika (acetylocholiny)z presynaptycznych zakończeń nerwowo-mięśniowych.

Clostridium botulinum

Źródłem toksyny botulinowej są laseczki jadu kiełbasianego Clostridium botulinum. Bakterie te mają podłużny kształt (stąd laseczki) i zaliczane są do bakterii gram-dodatnich, ponieważ po barwieniu metodą Grama przyjmują fioletowy kolor. W środowisku naturalnym drobnoustrój ten występuje w glebie, gdzie panują idealne, bo beztlenowe, warunki do jego rozwoju. Endospory, które stanowią formę przetrwalną dla bakterii, są bardzo wytrzymałe i ulegają zniszczeniu dopiero w procesie sterylizacji.

Niebezpieczne zatrucie

Żywność zanieczyszczona endosporami C. botulinum (najczęściej są to konserwy) jest źródłem toksyny botulinowej, która w warunkach beztlenowych jest wydzielana przez bakterie in situ. Spożycie skażonego produktu może być tragiczne w skutkach. Jad kiełbasiany jako neurotoksyna nieodwracalnie uszkadza układ nerwowy człowieka, stąd typowo neurologiczne i szybko postępujące objawy choroby: zaburzenia mowy, podwójne widzenie, opadanie powiek, porażenie perystaltyki jelit, osłabienie mięśni, aż w końcu utrudnione oddychanie i zatrzymanie krążenia. Jak się uchronić przed tym zatruciem? Przede wszystkim nie spożywajmy przeterminowanych konserw lub takich, które mają widoczne wybrzuszenie, tzw. bombaż.

Więcej niż botoks

O tym, że toksyna botulinowa jest wykorzystywana w dermatologii estetycznej, wielokrotnie wspominano w niejednym artykule. Potencjał tej neurotoksyny jest jednak znacznie większy i pozwala na wykorzystanie jej także do innych celów. Możliwości wykorzystania toksyny botulinowej przedstawiono na schemacie powyżej. Ponadto trwają badania nad zastosowaniem jej w leczeniu licznych dermatoz. 

dr n. med. ALEKSANDRA SŁODKA |  Absolwentka mikrobiologii, doktor nauk medycznych w dziedzinie immunologii, autorka publikacji naukowych, wykładowca Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu w Łodzi.


BEAUTY FORUM is edited by

Health and Beauty
Media Sp. z o.o.

A company of

Hb Logo

Part of

Bofierecosmo

Contact us: ul. Królowej Marysieńki 9/10, 02-954 Warszawa - Tel.: +48 (22) 858 79 55 - Fax: +48 (22) 858 79 53 - info@health-and-beauty.com.pl

BEAUTY FORUM W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w sposób dostosowany do Państwa indywidualnych potrzeb i preferencji. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przeglądarki lub urządzenia końcowego, z których Państwo korzystacie.. Więcej informacji Zamknij